Trong buổi họp báo sau quyết định cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào ngày 29/10 (giờ Mỹ), Chủ tịch Fed Jerome Powell đã đưa ra những phát biểu gây bất ngờ, gợi ý rằng Fed có thể chậm lại nhịp độ nới lỏng chính sách tiền tệ. Ông nhấn mạnh rằng việc cắt giảm lãi suất thêm tại cuộc họp tháng 12 “không phải là điều chắc chắn, xa vời lắm”, giữa bối cảnh dữ liệu kinh tế bị gián đoạn do chính phủ Mỹ đóng cửa kéo dài và rủi ro lạm phát từ chính sách thương mại của Tổng thống Trump. Động thái này đã khiến thị trường tài chính chao đảo, với xác suất cắt giảm tháng 12 giảm mạnh từ 85% xuống còn khoảng 56-60% theo công cụ CME FedWatch.
Quyết định cắt giảm lãi suất quỹ liên bang thêm 0,25% (25 điểm cơ bản) xuống mức 3,75-4% được thông qua với phiếu bầu 10-2, đánh dấu lần nới lỏng thứ hai trong năm 2025. Đây là động thái nhằm hỗ trợ thị trường lao động đang có dấu hiệu suy yếu, với tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ lên 4,2% theo dữ liệu gần nhất. Tuy nhiên, Powell nhấn mạnh rằng Fed đang đối mặt với “con đường không rủi ro” (no risk-free path), khi mục tiêu kép – ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm – đang xung đột. Ông cho biết các quan chức Fed có “những quan điểm khác biệt mạnh mẽ” về cách tiến hành, với một số thành viên như Thống đốc Stephen Miran ủng hộ cắt giảm mạnh tay hơn (50 bps), trong khi Chủ tịch Fed Kansas Jeffrey Schmid phản đối bất kỳ thay đổi nào do lo ngại lạm phát.
Bối Cảnh Và Nội Dung Phát Biểu Của Powell
Phát biểu của Powell diễn ra lúc 2:30 chiều giờ Washington (3:30 sáng giờ Hà Nội), ngay sau tuyên bố chính sách của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Trong đó, ông thừa nhận hoạt động kinh tế “tiếp tục mở rộng ở mức vừa phải”, nhưng nhấn mạnh “rủi ro giảm sút đối với việc làm đã tăng lên trong những tháng gần đây”. Lạm phát, theo chỉ số PCE lõi, vẫn ở mức 3% – cao hơn mục tiêu 2% của Fed – và có thể bị đẩy cao hơn bởi các biện pháp thuế quan mới từ chính phủ Trump, vốn được dự báo sẽ gây lạm phát tạm thời nhưng dai dẳng.
Đặc biệt, Powell chỉ ra thách thức lớn từ việc thiếu dữ liệu chính thức do chính phủ đóng cửa sang tuần thứ năm, làm gián đoạn báo cáo việc làm tháng 9 và chỉ số CPI tháng 10 (dự kiến công bố ngày 13/11). “Dữ liệu thay thế chỉ là bổ sung, không thay thế được dữ liệu chính phủ – tiêu chuẩn vàng”, ông nói, cảnh báo rằng sự thiếu hụt này có thể khiến Fed thận trọng hơn trong việc quyết định cắt giảm thêm. Ông cũng đề cập đến việc Fed sẽ chấm dứt chương trình thắt chặt định lượng (QT) từ ngày 1/12, một tín hiệu tích cực về việc mở rộng thanh khoản, nhưng nhấn mạnh rằng điều này không đảm bảo nhịp độ cắt giảm lãi suất nhanh chóng.
Sự chia rẽ nội bộ được phản ánh rõ nét qua hai phiếu phản đối: Miran cho rằng cần hành động mạnh mẽ hơn để chống lại dữ liệu lao động yếu, trong khi Schmid lo ngại rủi ro lạm phát từ “sương mù kinh tế” do chính sách thương mại toàn cầu. Powell mô tả đây là “sự căng thẳng nội bộ” về việc “xoay chuyển kích thích nhanh và mạnh đến mức nào mà không khơi dậy lạm phát”.
Tác Động Đến Thị Trường Và Triển Vọng
Phản ứng thị trường ngay lập tức là tiêu cực. Chỉ số S&P 500, vốn chạm mức cao kỷ lục trong phiên sáng, đã giảm 0,2% vào cuối ngày, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng nhẹ và chỉ số Bloomberg Dollar Index nhảy vọt. Thị trường tiền mã hóa cũng bị ảnh hưởng, với Bitcoin giảm hơn 2% xuống khoảng 108.000 USD trước khi phục hồi nhẹ, phản ánh lo ngại về thanh khoản chậm lại. Các nhà phân tích từ Reuters và CNBC nhận định rằng phát biểu của Powell đã “dập tắt kỳ vọng” về chu kỳ cắt giảm nhanh, có thể dẫn đến biến động cao hơn trong quý IV/2025.
Dù vậy, Powell vẫn khẳng định Fed sẽ “cẩn thận đánh giá dữ liệu mới và sự cân bằng rủi ro” trước các quyết định tiếp theo, gợi ý rằng nếu dữ liệu việc làm tiếp tục yếu (như các thông báo sa thải lớn từ Amazon và các công ty khác), Fed có thể nới lỏng thêm vào năm 2026. Các chuyên gia từ JPMorgan dự báo rằng, với việc kết thúc QT, thị trường có thể nhận thêm hàng trăm tỷ USD thanh khoản, nhưng nhịp độ cắt giảm chậm lại có thể làm dịu lạm phát mà không gây suy thoái sâu.
Ý Nghĩa Với Nhà Đầu Tư Việt Nam
Phát biểu của Powell không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế Mỹ mà còn lan tỏa toàn cầu, đặc biệt với Việt Nam – quốc gia đang đối mặt với áp lực lạm phát nhập khẩu từ thuế quan Mỹ. Nhà đầu tư Việt nên theo dõi sát sao báo cáo CPI tháng 10 (nếu được công bố) và các chỉ số lao động thay thế, vì một Fed thận trọng hơn có thể làm chậm dòng vốn vào các thị trường mới nổi. Trong bối cảnh VN-Index đang phục hồi, đây là lúc cân nhắc đa dạng hóa danh mục, ưu tiên tài sản phòng thủ như trái phiếu chính phủ. Với giọng điệu ôn hòa nhưng thực tế của Powell, năm 2025 có thể là giai đoạn “cân bằng mong manh” cho toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu.
